Θρησκεία κι επιστήμη

Α

Ουαί σε όποιον χλευάζει την πίστη των ανθρώπων, απλών ή λιγότερο απλών.

Ουαί στους προνομιούχους με άκρες και σπίτια και ασφαλιστικές καλύψεις που μέλημά τους είναι να κοροϊδεύουν ή να προκαλούν όσους εναποθέτουν τις ελπίδες τους στον Φανταστικό Φίλο τους.

Ουαί σε όσους νομίζουν ότι σε έναν άπονο κόσμο που σε καταδιώκει, ακόμα και αν παρ’ ελπίδα σε αφήσει ήσυχο η οικογένειά σου, η πίστη είναι ανάγκη μόνον ασθενών και οδοιπόρων.

Β

Η πίστη είναι αναγκαία σε έναν άδικο κόσμο· αυτό ευελπιστούμε ότι κάποτε θα διορθωθεί, κάποιοι μάλιστα αγωνίζονται γι’ αυτό.

Η πίστη είναι αναγκαία επίσης σε έναν κόσμο στον οποίο είμαστε μόνοι μας ακριβώς όταν δεν πρέπει και στον οποίο δυναστευόμαστε από εξουσίες (από την οικογένεια και βάλε) όταν πρέπει να είμαστε ο εαυτός μας.

Η πίστη είναι εύλογη σε έναν κόσμο στον οποίο μπορεί να πεθάνουμε χωρίς πραγματικά να το θέλουμε.

Συνεπώς η κατεδάφιση της πίστης δεν θα προκύψει μετά από την Επανάσταση που θα κάνουν οι μαρξιστές όταν ωριμάσουν οι συνθήκες. Εκτός και αν μετά την Επανάσταση οι μαρξιστές δώσουν τη δυνατότητα στον καθένα να επιλέγει πότε και αν θα πεθάνει. Πράγμα μάλλον αμφίβολο, αν σκεφτεί κανείς πόσο δυσκολεύτηκαν να δώσουν δυνατότητες στον καθένα γενικώς και αν σκεφτεί κανείς ότι γι’ αυτούς οι συνθήκες για την Επανάστασή τους θα ωριμάσουν μόνο μέσα σε ερείπια.

Η πίστη πρέπει να κατεδαφιστεί σιγά σιγά και μεθοδικά, με τρόπους ελευθεριακά παιδαγωγικούς και οπωσδήποτε ανθρώπινους.

Γ

Η θρησκεία δεν θα απαλειφθεί αντικαθιστώντας τα ορόσημα και τις τελετές της με γιορτές του Ορθού Λόγου (όπως στη Γαλλική Επανάσταση) ή του Κράτους, όπως π.χ. προσπάθησαν να αντικαταστήσουν τις βαπτίσεις με εορτασμό της έκδοσης αστυνομικής ταυτότητας στην Ανατολική Γερμανία.

Η θρησκεία θα απαλειφθεί με την πρόοδο και την προαγωγή της επιστημονικής σκέψης.

Ναι: θρησκεία κι επιστήμη είναι ασυμβίβαστες.

Η επιστήμη κάνει ερωτήσεις και νομιμοποιείται όταν δουλεύει. Η θρησκεία νομιμοποιείται γιατί δεν θέλουμε να πεθάνουμε.

Δ

Βεβαίως η επιστήμη, ακόμα και η επιστήμη, έχει την τάση να εκφυλίζεται σε θρησκεία όταν ενδύεται τον χρυσοποίκιλτο μανδύα της απαιτώντας πίστης και να αναγνωρίζεται ως αυθεντία.

Αυτό είναι μια μικρή τραγωδία, μικρότερη πάντως από όσες έχουν επισύρει ή προκαλέσει οι θρησκείες που βασίζονται σε Φανταστικούς Φίλους (αλλά και ο Βουδισμός), μικρότερη και από τις τραγωδίες στις οποίες μάς έχει υποβάλει ο εκφυλισμός και της πολιτικής σε θρησκεία (σταλίνες και νεοφιλελεύθεροι, καλημέρα).

Επιστήμη και θρησκεία είναι ασυμβίβαστες.

Αφενός η επιστήμη είναι επιστήμη όταν δουλεύει: όταν δεν δουλεύει απλώς κάνουμε περισσότερη επιστήμη.

Αφετέρου η επιστήμη δεν αποδεικνύει τίποτα: μόνο στα μαθηματικά υπάρχουν αποδείξεις. Η θεωρία της εξέλιξης λ.χ. είναι αδιαμφισβήτητη επειδή δουλεύει, όχι επειδή «έχει αποδειχθεί» ή επειδή είναι δυνατόν «να αποδειχθεί».

Η διαρκής διερώτηση και ο βασανισμός των εμπειρικών δεδομένων τοποθετεί τη θρησκεία στον αντίποδα της επιστήμης: η θρησκεία δεν χρειάζεται να δουλεύει και δεν μπορεί να δουλεύει, αφού απαρτίζεται από αξιώματα που αφορούν όσα δεν ξέρουμε ακόμα ή όσα δεν θα μάθουμε ποτέ.

Της θρησκείας τής αρκούν η αξιωματική αυθεντία, η ηθικολογική ρητορική, η κοινωνική συμμόρφωση. Αυθεντία, ρητορική και συμμόρφωση που παράγει αφού καπηλευτεί την έμφυτη αίσθηση του θαύματος.

Η επιστημονική σκέψη μάς κάνει υγιέστερους, μακροβιότερους, σοφότερους, δικαιότερους ― όμως δεν μπορεί να περιχωρήσει την αίσθηση του θαύματος. Η επιστημονική σκέψη ωστόσο θα μας βοηθήσει να μην επενδύουμε την αίσθηση αυτή του θαύματος με πάνθεα και μυστικές δυνάμεις.

Ε

Ο εκφυλισμός της επιστήμης σε θρησκεία με ιερατεία λοιμωξιολόγων, σεισμολόγων ή και (όσο αστείο κι αν ακούγεται) οικονομολόγων είναι αποτέλεσμα της ανάγκης μας να μην πεθάνουμε πριν την ώρα μας ή άσχημα ή και τα δύο.

Ο εκφυλισμός αυτός δεν οφείλεται μόνο στα αντανακλαστικά που μας καλλιεργεί η οργανωμένη θρησκεία, αυτά μπορούμε να τα αμβλύνουμε με τρόπους ελευθεριακά παιδαγωγικούς και οπωσδήποτε ανθρώπινους. Στο κάτω κάτω αν πρόκειται κάποιος να αφεθεί να τον πατρονάρουν, θα προτιμήσει να τον πατρονάρουν εις το όνομα κάποιου Φανταστικού Φίλου.

Η θρησκεία υποχωρεί και θα συρρικνώνεται όσο έχουμε δικούς μας ανθρώπους γύρω μας και όταν την παλεύουμε κάπως απέναντι στις πολλές αυθεντίες και εξουσίες· υποχωρεί και θα συρρικνώνεται σε έναν κόσμο τον οποίο η επιστήμη ερμηνεύει, θρέφει, θεραπεύει, πλουτίζει.

Υπάρχει αρκετό θαύμα σε όσα ανακαλύπτουν και σε όσα επιτυγχάνουν οι επιστήμες, ανθρωπιστικές, κοινωνικές και θετικές, χωρίς να χρειάζεται κάποιος Φανταστικός Φίλος.

Η θρησκεία θα πάψει να μας σκοτώνει και να νεκρώνει τον κόσμο εντός μας μόνον όταν προχωρήσει η ψυχική υγεία, η κοινωνική δικαιοσύνη και όπου ανθούν και λειτουργούν οι κοινότητες.

Σε έναν κόσμο που θα πεθάνουμε η παρηγοριά είναι οι άλλοι και τα δώρα της επιστήμης, όχι τα πυρετώδη οράματα και τα κάλπικα θάματα.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s